Büyük tarihsel olaylar, yalnızca ortaya çıktıkları bölgeyle sınırlı kalmazlar; dalga dalga başka coğrafyalara yayılır, başka toplumların düşüncelerini ve siyasal hareketlerini etkilerler. Toplumların yaşamında radikal dönüşümler gerçekleştiren devrimler de bu tür olaylar arasındadır. Fransız Devrimi, insanlık tarihinde çok önemli bir dönüm noktasıdır.
Bu devrimle birlikte egemenlik gökten yere inmiş, laik ve demokratik bir düzenin temelleri atılmıştır. Yani eski rejimin yerini yeni bir rejim almıştır. Bu büyük olay, Fransa ile sınırlı kalmamış, devrimin felsefesi dünyanın birçok yerine ulaşmıştır.
1917’de gerçekleşen Ekim Devrimi de çok geniş bir coğrafyada yankı uyandırmıştır. Bu devrim, hem Üçüncü Dünya’daki ulusal kurtuluş hareketlerini hem de sosyalist hareketleri ciddi biçimde etkilemiştir. Dahası, 2.
Dünya Savaşı sonrasında gelişmiş kapitalist ülkelerde “refah devleti” anlayışı güçlendiyse, bunda hiç kuşkusuz Ekim Devrimi’nin de önemli bir payı vardır. ESİN KAYNAĞI Peki ya Kemalist Devrim? Kemalist Devrim’in etkisi yalnızca Türkiye ile mi sınırlı kalmıştır?
Bu devrim başka ülkeleri hiç mi etkilememiştir? Hiç kuşkusuz, etkilemiştir. Özellikle “Üçüncü Dünya” olarak adlandırılan coğrafyalardaki devrimci, ulusal kurtuluşçu ve ilerici hareketler Kemalist Devrim’den ciddi biçimde etkilenmişlerdir.
Emperyalizme karşı verilen Kurtuluş Savaşı’nın mazlum milletlerde ciddi bir yankı uyandırdığı görülmektedir. Örneğin, Tunus Cumhuriyeti’nin kurucusu Habib Burgiba, lise öğrencisiyken not defterine “Kahrolsun müstemlekecilik, yaşasın Türkiye” yazmıştır. Hindistan’ın bağımsızlıkçı lideri Pandit Jawaharlal Nehru ise şunları söylüyor: “Mustafa Kemal’in Yunanlara karşı kazandığı büyük mücadeleyi yaklaşık on bir yıl önce duyduğumuz zaman ne kadar çok sevindiğimizi çok iyi hatırlıyorum.
Ağustos 1922’de Afyonkarahisar’da kazandığı ve ardından Yunan ordusunu İzmir’de denize döktüğü savaşı kastediyorum. Birçoğumuz Lucknow Bölge Hapishanesi’ndeydik ve Türklerin zaferi için hapishane barakamızı sağdan soldan bulabildiğimiz şeylerle süslemiş, dahası o akşamı, cılız biçimde bile olsa, ışıklandırmaya çalışmıştık.” ÇAĞDAŞLAŞMA DENEYİMİ Üçüncü Dünya halklarını yalnızca emperyalizme karşı verilen Kurtuluş Savaşı etkilemiyor; aynı zamanda Türkiye’nin aydınlanma ve kalkınma yolunda attığı adımlar da başka ülkelerde yankı buluyor. Bunun en somut örneklerinden biri Afganistan’dır.
Afgan Kralı Emanullah Han, Türkiye’de yaşanan devrimleri ilgiyle izlemiş ve kendi ülkesinde bu devrimleri yaşama geçirmek için mücadele etmiştir. Emanullah Han’ın eğitim ve hukuk gibi alanlarda çağdaş uygulamalara imza attığı bilinmektedir. Bütün bunlar bize şunu gösteriyor: Evet, Kemalist Devrim, Fransız Devrimi’nden ve 1917 Ekim Devrimi’nden etkilenmiştir.
Ama aynı zamanda diğer mazlum milletleri de etkilemiştir. Yazıyı Mustafa Kemal’in sözleriyle bitirelim: “Türkiye’nin bugünkü mücadelesinin yalnız Türkiye’ye ait olmadığını, bütün arkadaşlarımız ifade etmiş iseler de, bunu bir defa daha teyit etmek lüzumunu hissediyorum. Türkiye’nin bugünkü mücadelesi yalnız kendi nam ve hesabına olsaydı, belki daha kısa, daha az kanlı olur ve daha çabuk bitebilirdi.
Türkiye, azim ve mühim bir gayret sarf ediyor. Çünkü müdafaa ettiği dava, bütün mazlum milletlerin, bütün Doğu’nun davasıdır ve bunu nihayete getirinceye kadar Türkiye, kendisiyle beraber olan Doğu milletlerinin beraber yürüyeceğinden emindir.” Hem Kurtuluş Savaşı zaferi hem de kalkınma ve modernleşme yolunda atılan adımlar, azgelişmiş ülkelerin makus talihlerini yenebileceklerini göstermiştir. DOĞAN ERGENÇ SOSYOLOG
