LGBTİ+ operasyonlarına AB ve ABD'den tepki: 'Hakları kısıtlanmamalı'

Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri Michael O'Flaherty, Türkiye'de LGBTİ+ sivil toplumunu hedef aldığı bildirilen operasyonlardan kaygı duyduğunu açıklayarak insan hakları faaliyetleri nedeniyle tutulanların serbest bırakılmasını istedi.ABD'li Demokrat Senatör Jeanne Shaheen de Türkiye genelinde onlarca LGBTİ+ kişi ve kuruluşa yönelik gözaltı ve adli işlemlerden kaygı duyduğunu belirtti.Shaheen, "İnsan hakları evrenseldir," diyerek ABD Kongresine, hak ihlallerinden sorumlu kişilere yaptırım uygulanmasını öngören Global Respect Act'i görüşüp kabul etme çağrısında bulundu.Tasarı, LGBTİ+ kişilere yönelik ağır insan hakları ihlallerinden sorumlu yabancıların ABD vizelerinin reddedilmesine veya iptal edilmesine imkân tanıyor.AB de bir gün önce, en az 60 kişinin gözaltına alındığı bildirilen operasyonlarla ilgili 'endişelerini' dile getirmişti.Avrupa Komisyonu Sözcüsü Christian Wigand, gözaltılar, başlatılan hukuki süreçler, hesaplara getirilen erişim engelleri ve sivil toplum kuruluşlarının finansmanına ilişkin iddiaların kaygı yarattığını belirterek, "Damgalama ve ayrımcılık, Birliğin değerlerine aykırıdır," demişti.ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesinin Demokrat kanadından da operasyonlara tepki geldi. Demokrat Senatör Jeanne Shaheen, Türkiye genelinde onlarca LGBTİ+ kişi ve kuruluşa yönelik gözaltı ve adli işlemlerden kaygı duyduğunu belirterek, "İnsan hakları evrenseldir," dedi.Shaheen, "Kongre, bu hakları ihlal edenlerden hesap sorulmasını sağlamak için sunduğum Global Respect Act'i gündemine almalı ve kabul etmeli," çağrısında bulundu.Shaheen'in Cumhuriyetçi Senatör Lisa Murkowski ile birlikte sunduğu Global Respect Act, LGBTİ+ kişilere yönelik ağır insan hakları ihlallerinden sorumlu veya bu ihlallere ortak olan yabancı kişilere yaptırım uygulanmasını öngörüyor.Tasarı, bu kişilerin ABD vizelerinin reddedilmesine veya iptal edilmesine imkân tanırken ABD yönetiminin sorumlulara ilişkin düzenli olarak Kongreye liste sunmasını da amaçlıyor. Tasarı daha önce iki partinin desteğiyle Kongreye sunulmuştu.Kaos GL'ye operasyon, dernek ve hesaplara erişim engeliTürkiye'de LGBTİ+ hakları alanında çalışan başlıca kuruluşlardan Kaos GL Derneğinin yönetim ve denetim kurulu üyelerine yönelik pazar günü polis operasyonu düzenlendi.Bazı LGBTİ+ aktivistlerinin evlerinin yanı sıra gece kulüpleri ve barlara da baskın yapıldığı bildirildi.Adalet Bakanı Akın Gürlek, İstanbul, Ankara, İzmir, Aydın ve Mersin Cumhuriyet Başsavcılıklarının koordinasyonunda yürütülen "Ailem Güvende" operasyonlarının 15 ili kapsadığını; 162 şüpheli, dokuz dernek ve 13 işletme hakkında adli işlem başlatıldığını açıkladı.Gürlek toplam gözaltı sayısını paylaşmazken Kaos GL, derneğin en az 10 üyesinin gözaltına alındığını bildirdi.Soruşturmanın Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı Bilişim Suçları Bürosu tarafından Türk Ceza Kanunu'nun 226'ncı maddesindeki "müstehcenlik" ve Dernekler Kanunu'na muhalefet suçlamalarıyla başlatıldığı belirtildi.Operasyonlarda dijital materyallere el konulurken LGBTİ+ örgütlerinin yurt dışındaki kamu kurumları ile yabancı kuruluşlardan aldığı fonların kaynağı ve faaliyetlerle bağlantısı hakkında mali inceleme yürütüldüğü açıklandı.İstanbul ve Mersin'deki sulh ceza hâkimliklerinin kararlarıyla Kaos GL, Lambdaistanbul, HEVİ LGBTİ+, Pembe Hayat, Genç LGBTİ+, Kırmızı Şemsiye, ÜniKuir, Mersin 7 Renk ve Muamma LGBTİ+ dernekleri ile Velvele'nin internet siteleri ve çok sayıda sosyal medya hesabı erişime engellendi.İfade Özgürlüğü Derneği, erişim engeli getirilen hesaplar arasında avukat Levent Pişkin, oyuncu ve trans hakları aktivisti Seyhan Arman, tiyatro oyuncusu Zeynep Esmeray Özadikti, gazeteci Yıldız Tar ve hak savunucusu Enes Hocaoğulları'nın hesaplarının da bulunduğunu duyurdu.'Aile değerleri insan haklarını sınırlamanın gerekçesi olamaz'Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri Michael O'Flaherty, yakın tarihli Türkiye memorandumunda toplanma, ifade ve örgütlenme özgürlüklerine yönelik kısıtlamalarla ilgili kaygılarını daha önce dile getirdiğini hatırlattı.Türk makamları ve kamu kurumlarına LGBTİ+ örgütleri ile insan hakları savunucularının çalışmalarını kolaylaştırma çağrısında bulunan O'Flaherty, eşitlik ve ayrımcılıkla mücadele faaliyetlerinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında korunan ifade ve örgütlenme özgürlüğünün bir parçası olduğunu belirtti.Komiser, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin de "aile değerleri" veya "çocukların korunması" gibi gerekçelerin insan haklarına yönelik kısıtlamalar için hukuki dayanak oluşturamayacağını açıkça ortaya koyduğunu vurguladı.Avukatların dosyalara erişiminin kısıtlandığı iddiasıO'Flaherty, savunma avukatlarının soruşturma dosyalarına erişiminin kısıtlandığına ilişkin haberlerden de kaygı duyduğunu açıkladı.Şüphelilerin, somut ve kişiye özel bir çıkar çatışması kanıtı bulunmadan ayrı avukatlar tutmaya zorlandığı yönündeki iddialara işaret eden Komiser, bu tür uygulamaların etkili hukuki yardıma erişimi zayıflatabileceğini ve adil yargılanma hakkına zarar verebileceğini kaydetti.O'Flaherty, demokratik bir toplumda sivil toplum faaliyetlerine getirilen her kısıtlamanın açık bir hukuki dayanağa sahip olması, meşru bir amaç taşıması, gerekli ve orantılı olması gerektiğini belirtti.Cezai soruşturmalar ile gözaltı kararlarının kanunda suç olarak tanımlanan bir eyleme ilişkin kişiye özel kanıtlara dayanması gerektiğini vurgulayan O'Flaherty; kişinin kimliği, bir örgütle bağlantısı, hak savunuculuğu faaliyetleri, barışçıl aktivizmi veya hukuka uygun biçimde finansman almasının tek başına soruşturma ve gözaltı gerekçesi yapılamayacağını ifade etti.Gözaltındakilerin serbest bırakılması çağrısıO'Flaherty, yalnızca insan hakları veya sivil toplum faaliyetleri nedeniyle gözaltında tutulan herkesin serbest bırakılmasını istedi.Komiser ayrıca adil yargılanma güvencelerinin korunması, avukata etkili erişim sağlanması, gözaltı kararlarının yargı denetimine tabi tutulması ve gözaltındaki kişilerin kötü muameleye karşı korunması çağrısında bulundu.Kısıtlamalar ile cezai işlemlerde kanunilik, gereklilik, orantılılık ve masumiyet karinesi ilkelerine eksiksiz uyulması gerektiğini belirten O'Flaherty, Türkiye'deki gelişmeleri izlemeyi ve konuyu Türk makamlarıyla gündeme getirmeyi sürdüreceğini açıkladı.