Mars yüzeyinin derinliklerinde, gezegenin güney ve kuzey yarımküreleri arasında beklenmedik ölçüde büyük bir sıcaklık farkı bulundu.Saygın bilimsel dergi Nature'da yayımlanan yeni araştırmaya göre Mars'ın güney yarımküresinin iç kesimleri, kuzey yarımküreye kıyasla yaklaşık 200 ila 400 santigrat derece daha sıcak.Bilim insanları bu “termal asimetrinin” neden ortaya çıktığını henüz bilmiyor. Ancak bulgu, Mars'ın milyarlarca yıl önce daha sıcak ve su açısından daha elverişli olduğu dönemde gezegenin iç yapısının nasıl çalıştığını anlamak açısından önemli ipuçları sağlayabilir.Mars yüzeyde de iki farklı dünyaya benziyorMars'ın iki yarımküresi yüzey özellikleri açısından uzun zamandır birbirinden belirgin şekilde ayrılıyor.Güney yarımküre daha yüksek, yoğun biçimde kraterlerle kaplı ve jeolojik olarak daha eski bir yüzeye sahip. Kuzey yarımküre ise daha alçak, daha düz ve geniş ovalarla kaplı.Gezegen bilimciler bu farklılığa “Mars'ın hemisferik dikotomisi” adını veriyor.Yeni araştırma ise bu ikiliğin yalnızca yüzeyle sınırlı olmayabileceğini, Mars'ın derin iç yapısına kadar uzanabileceğini gösteriyor.Çalışmanın başyazarı, Arizona Üniversitesi'nden gezegen bilimci Alexander Berne, gezegenlerin iç yapılarının genellikle küresel olarak simetrik kabul edildiğini ancak bunun her zaman böyle olmayabileceğini söyledi.Berne'e göre Mars'ın kütleçekim alanına ilişkin daha ayrıntılı veriler, gezegenin iç yapısının üç boyutlu haritalanmasına ve bu farklılıkların nedenlerinin anlaşılmasına yardımcı olabilir.Güneydeki manto neden daha sıcak?Araştırmacılar sıcaklık farkını açıklayabilecek birkaç olasılık üzerinde duruyor.Bunlardan biri, Mars'ın erken tarihinde meydana gelen dev bir çarpmanın gezegenin kuzey yarımküresindeki ısının daha hızlı kaçmasına yol açmış olabileceği.Bir başka olasılık ise Mars'ın mantosunda geçmişte gerçekleşen bölgesel konveksiyon hareketleri.
Gezegenin içindeki sıcak malzemenin yükselip daha soğuk malzemenin aşağı inmesi, farklı bölgelerde kalıcı sıcaklık farkları yaratmış olabilir.Araştırmacılar ayrıca güney yarımküredeki kalın ve yüksek kabuğun, mantodan gelen ısının dışarı kaçmasını zorlaştırarak milyarlarca yıl boyunca bir tür yalıtım görevi görmüş olabileceğini düşünüyor.Çalışmada, sıcaklık farkının “bölgesel manto konveksiyonunu veya Mars'ın kalın güney yüksek arazileri kabuğunun oluşturduğu ve birkaç milyar yıldır devam eden yalıtım etkisini” yansıtabileceği belirtiliyor.Mars'ın eski manyetik alanıyla bağlantılı olabilirTermal anomali, Mars'ın geçmişte sahip olduğu manyetik alanın neden yalnızca gezegenin belirli bölgelerinde iz bıraktığını anlamaya da yardımcı olabilir.Mars bugün Dünya gibi küresel bir manyetik alana sahip değil. Ancak güney yarımküredeki eski kayaçlarda güçlü manyetik izler bulunuyor.Araştırmacılara göre güney mantosunun geçmişte daha sıcak olması, bu bölgedeki jeolojik ve manyetik süreçleri kuzeyden farklı biçimde etkilemiş olabilir.Mars'ın yaşanabilir geçmişi açısından önemli olabilirMars'ın geçmişte ne kadar süre sıcak ve sıvı su barındırabilecek koşullara sahip olduğu, gezegen bilimindeki en büyük sorulardan biri.Bugün Mars soğuk ve kurak olsa da yüzeyindeki eski nehir vadileri, göl yatakları ve mineraller milyarlarca yıl önce önemli miktarda sıvı su bulunduğunu gösteriyor.Gezegenin içindeki ısı dağılımının anlaşılması, volkanizma, atmosferin evrimi ve yüzeyde sıvı suyun ne kadar süre kalabildiği gibi süreçleri açıklayabilir.Bu nedenle araştırmacılar, güney yarımküredeki sıcak manto bölgesinin Mars'ın erken dönem çevre koşullarıyla bağlantılı olup olmadığını araştırmayı planlıyor.
