Meta, Facebook ve Instagram'ın çocuklar üzerindeki etkisi nedeniyle ABD'de şimdiye kadarki en kapsamlı sosyal medya davalarından biriyle karşı karşıya. Şirket, platformlarını çocukları bağımlı hale getirecek şekilde tasarlamak ve çocukların verilerini yasa dışı kullanmakla suçlanıyor. Kaliforniya'nın Oakland kentindeki federal mahkemede görülecek davanın yaklaşık yedi hafta sürmesi bekleniyor.
Meta'nın kurucusu ve CEO'su Mark Zuckerberg ile Instagram Başkanı Adam Mosseri'nin tanık olarak ifade vermesi bekleniyor. Meta, davanın başlamasından hemen önce son bir hukuki hamleyle duruşmayı erteletmeye ve kendisine karşı açılan binlerce davanın ilerlemesini durdurmaya çalıştı. Ancak ABD'deki bir mahkeme, şirketin temyiz başvurusunu çok erken yapıldığı gerekçesiyle reddetti.
1,4 trilyon dolarlık tazminat riski Davanın Meta açısından en kritik boyutunu olası tazminat oluşturuyor. Meta, zararların 1,4 trilyon dolara kadar çıkabileceğini belirtiyor. Bu rakam, şirketin yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık piyasa değerine oldukça yakın.
Davacı taraf ise talep edeceği tazminat miktarını henüz açıklamadı. Öte yandan davada talep edilen tek şey para değil. Davacılar, Meta'nın platformlarında yaş kısıtlamaları uygulamasını, sonsuz kaydırmayı ve bazı bildirimleri kaldırmasını, genç kullanıcıların ekran süresine sınır getirmesini istiyor.
Ayrıca çocukların verileriyle oluşturulan algoritma ve yapay zeka modellerinin silinmesi ve içerik öneri sisteminin etkileşim yerine gençlerin refahını önceliklendirecek şekilde değiştirilmesi talep ediliyor. Meta suçlamaları reddediyor Dava, Meta hakkında 2021'de ortaya çıkan ifşaların ardından yürütülen çok eyaletli soruşturmanın sonucunda 2023'te açıldı. Şirketin eski çalışanı Frances Haugen, Meta'nın ürünlerinin gençlere zarar verebileceğini bildiğini ancak daha yüksek gelir hedefi nedeniyle gerekli değişiklikleri yapmadığını savunmuştu.
Meta ise suçlamaları reddediyor ve çocukları korumaya yönelik çalışmalar yaptığını belirtiyor. Şirket ayrıca “sosyal medya bağımlılığı”nın resmi olarak tanınmış bir psikiyatrik durum olmadığını savunarak tüketicileri bu konuda yanılttığı iddiasına karşı çıkıyor. Bununla birlikte Meta üzerinde hukuki baskı giderek artıyor.
Şirketin jüri önüne çıkan iki davada aleyhine karar verildi. Son olarak geçen hafta New Mexico'da bir hakim, Meta'nın çocukların ruh sağlığı krizine katkıda bulunduğuna hükmederek 567 milyon dolar ödeme ve platformlarında değişiklik yapılmasına karar verdi. Bu nedenle yeni dava, yüksek miktardaki tazminat riskinin yanı sıra Meta'nın Facebook ve Instagram'daki temel özelliklerini değiştirmeye zorlanması ihtimali nedeniyle de kritik önem taşıyor.
Karar ekim ayında çıkabilir Davaya, Elon Musk'ın OpenAI ve Sam Altman'a karşı açtığı davaya da bakan ABD Bölge Hakimi Yvonne Gonzalez Rogers başkanlık ediyor. Rogers, belirli sorular hakkında görüş bildirmesi için nadir kullanılan bir yöntemle danışma jürisi de oluşturdu. Meta ve diğer büyük sosyal medya şirketlerine karşı ABD’de mahkemelerde 3 binden fazla dava bulunuyor.
Bu nedenle davadan çıkacak karar, Meta'nın yanı sıra sosyal medya şirketlerine yönelik benzer davalar için de önemli bir emsal oluşturabilir.
