Myanmar’ın eski cunta lideri Min Aung Hlaing, sivil lider sıfatıyla Tayland’a gerçekleştirdiği ilk ziyaret kapsamında perşembe günü Bangkok’a geldi. Ziyaret, uluslararası alanda dışlanan Myanmar’ı diplomatik izolasyondan çıkarma çabalarının bir parçası olarak görülüyor.General olarak Min Aung Hlaing, demokratik lider Aung San Suu Kyi’yi deviren 2021 askeri darbesine öncülük etmişti. Darbenin ardından başlayan iç savaşta tüm taraflardan 100 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.Min Aung Hlaing, demokrasi izleme kuruluşları ve Batılı ülkelerin cuntanın imajını aklamayı amaçlayan "göstermelik seçimler" olarak nitelendirdiği sürecin ardından nisanda Myanmar Cumhurbaşkanı olarak göreve getirildi.Komşu Tayland, o tarihten bu yana hem ikili ilişkiler hem de 11 üyeli Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) üzerinden Myanmar’la ilişkilerin normalleştirilmesine yönelik girişimlere öncülük ediyor.ASEAN, 2021 darbesinden bu yana Myanmar yönetimini üst düzey zirvelerden dışlıyor.
Ancak Myanmar Dışişleri Bakanı geçen ay Bangkok’ta bölgedeki mevkidaşlarıyla düzenlenen gayriresmi toplantıya katıldı.Askeri üniformasını çıkararak sivil kıyafetlere geçen Min Aung Hlaing de diplomatik temaslarını artırdı. Myanmar lideri bu kapsamda Hindistan’ı, önemli müttefiki Çin’i ve ASEAN üyesi Laos’u ziyaret etti.Bangkok ziyareti öncesinde ev hapsinde tutulan Suu Kyi’nin pazartesi günü Uluslararası Kızılhaç Komitesi temsilcisiyle görüşmesine izin verildi. Böylece Suu Kyi, iktidardan uzaklaştırılmasından bu yana ilk kez yabancı bir yetkiliyle görüşürken görüldü.Myanmar uzmanı Morgan Michaels, ülkenin yeniden ASEAN toplantılarına davet edilmesinin "askeri rejime karşı tutumunu sürdüren Batılı ülkeler dahil diğer aktörlerle ilişkilerin normalleşmesinin önünü açabileceğini" söyledi.Michaels, Myanmar yönetiminin Hindistan, Çin, Rusya ve Tayland tarafından zaten tanındığını belirterek ASEAN’la ilişkilerin yeniden kurulmasının zorunluluktan çok "olsa iyi olur" düzeyinde önem taşıdığını ifade etti.Bağımsız Myanmar analisti David Mathieson ise AFP’ye yaptığı açıklamada, ülkenin ASEAN’a yeniden kabul edilme çabasının Min Aung Hlaing açısından "tamamen bir statü meselesi" olduğunu söyledi.Myanmar yönetimi, ASEAN’ın tüm taraflarla diyalog yoluyla çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan "beş maddelik uzlaşısını" benimsemeyi reddediyor.Mathieson, "Bir taraftan ASEAN’ın sorumlu bir üyesi olarak görülmek istiyor, diğer taraftan da çelişkili biçimde beş maddelik uzlaşıyı tamamen reddediyor," dedi.İlişkilerin normalleştirilmesiMin Aung Hlaing’in heyetinden bir kaynak, Myanmar liderinin perşembe günü Tayland’a ulaştığını AFP’ye doğruladı.
Uçuş takip siteleri de Myanmar’ın başkenti Nepido’dan kalkan bir uçağın Bangkok’a indiğini gösterdi.Adının açıklanmaması koşuluyla AFP’ye konuşan Taylandlı bir yetkili, Min Aung Hlaing’in Bangkok’taki Hükümet Binası’nda tören kıtasıyla karşılanacağını ve ardından Başbakan Anutin Charnvirakul ile baş başa görüşeceğini söyledi.Yetkili, Myanmar liderinin bir iş forumuna ve hükümetin düzenleyeceği akşam yemeğine de katılacağını belirtti. İki tarafın çalışma hayatında işbirliğine ilişkin bir mutabakat zaptı imzalaması bekleniyor.Eleştirmenler, çok sayıda Batılı ülkenin yaptırım uyguladığı ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından aranan Min Aung Hlaing’in Bangkok’ta kırmızı halıyla karşılanmaması gerektiğini savunuyor.Analistlere göre ise Tayland’ın Myanmar’la ilişkileri düzeltmek istemesi için çeşitli nedenleri bulunuyor.Myanmar ordusu ile çok sayıdaki isyancı grup arasındaki çatışmalar, milyonlarca Myanmar mültecisinin yaşadığı Tayland’la olan uzun sınıra da sıçradı.Tayland ayrıca Myanmar’ın istikrarsız sınır bölgelerinde faaliyet gösteren siber dolandırıcılık şebekeleri ve yasa dışı uyuşturucu kaçakçılarıyla mücadele etmek zorunda.Tayland Dışişleri Bakanı Sihasak Phuangketkeow, pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada Myanmar ve Kamboçya’nın dolandırıcılık şebekeleriyle mücadelede "çok daha fazlasını yapabileceğini" söyledi. Konunun Min Aung Hlaing’in ziyareti sırasında gündeme getirileceğini belirtti.Sihasak ayrıca Suu Kyi’nin Kızılhaç temsilcisiyle görüşmesini memnuniyetle karşıladığını belirterek yetkililerin "Myanmar’da kalıcı barış ve istikrara yönelik yeni olumlu adımlar atmasını" umduğunu söyledi.Tayland’ın dönemin Dışişleri Bakanı Don Pramudwinai, üç yıl önce Suu Kyi ile bir saatten uzun süren özel bir görüşme gerçekleştirmişti.
Bu, Suu Kyi’nin gözaltına alınmasından sonra yabancı bir temsilciyle yaptığı bilinen son görüşmeydi.
