NASA’nın yeni araştırması, Ay’ın sanıldığı kadar tamamen steril bir ortam olmayabileceğini gösteriyor. Araştırmacılara göre Dünya’dan taşınan bazı mikroorganizmalar, özellikle Ay’ın kutuplarındaki gölgeli bölgelerde uzun süre hayatta kalabilir. Hatta bazı mikroplar burada yaşam faaliyetlerini neredeyse tamamen durdurarak kriptobiyoz adı verilen bir duruma geçebilir.
Ay sanıldığı kadar steril değil Oysa Ay yüzeyinin yüzeyi yaşam için son derece elverişsiz koşullara sahip olduğu varsayılıyordu. Zira uydumuzda solunabilir bir atmosfer bulunmuyor, sıcaklıklar büyük ölçüde değişiyor ve yüzey sürekli güneş ile kozmik radyasyona maruz kalıyor. Üstelik Ay toprağını oluşturan regolit, keskin ve aşındırıcı parçacıklardan meydana geliyor.
Ancak bu koşullar Ay’ın her noktasında aynı seviyede değil. Özellikle kutuplarda, Güneş ışığının ulaşmadığı bazı derin gölgeli bölgeler bulunuyor. NASA araştırmacıları da mikroorganizmaların hayatta kalma ihtimalini değerlendirirken bu bölgeleri mercek altına aldı.
Bu detay, Ay’a yapılacak gelecekteki insanlı görevler açısından da önem taşıyor. Çünkü astronotlar ve uzay araçları Dünya’dan mikroorganizmaları Ay’a taşıyabilir. NASA’nın çalışması, bazı türlerin Ay yüzeyindeki zorlu koşullarda sanılandan daha dayanıklı olabileceğine işaret ediyor.
Beş farklı mikroorganizma incelendi NASA araştırmacıları Ay koşullarında hangi mikroorganizmaların dayanabileceğini anlamak için beş farklı gruba ait canlıları inceledi. Çalışmada Deinococcus radiodurans, Bacillus subtilis ve Staphylococcus aureus bakterileri ile Aspergillus niger ve Fusarium cinsine ait mantarlar değerlendirildi. Seçimde bu mikroorganizmaların uzay koşullarına ve radyasyona karşı bilinen dayanıklılıkları dikkate alındı.
Bunlar arasında D. radiodurans, yüksek radyasyon direnciyle öne çıkıyor. Ancak araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri, ekstremofil olarak sınıflandırılmayan A. niger’in de uzay ortamında hayatta kalabilmesi. Daha önce bu mantarın Uluslararası Uzay İstasyonu’nun dış yüzeylerinde dahi yaşamını sürdürebildiği görülmüştü.
A.niger mantarı banyolar ve ısıtma menfezleri gibi sıcak ve nemli yerlerde gelişiyor. Ay’ın kutupları neden önemli? Ekip, mikroorganizmaların Ay’daki dayanıklılığını değerlendirmek için NASA’nın Lunar Reconnaissance Orbiter görevinden elde edilen yükseklik ve sıcaklık verilerini, yüzeydeki radyasyon farklılıklarıyla birlikte modelledi.
Sonuçlar, kutuplardaki bazı bölgelerin diğer alanlara kıyasla daha korunaklı olabileceğini gösteriyor. Bunun temel nedeni, bazı kraterlerin tabanına güneş ışığının çok uzun süre boyunca ulaşmaması. Bu bölgelerde “soğuk tuzak” olarak adlandırılan alanlar da bulunuyor.
Güneş ışığının ulaşmadığı bu son derece soğuk bölgelerde su gibi uçucu maddeler uzun süre korunabiliyor. Bu koşullar, bazı mikroorganizmaların tamamen yok olmak yerine faaliyetlerini büyük ölçüde durdurduğu kriptobiyoz durumunda korunmasına imkan verebilir. Mikroplar Ay’a geçmişte ulaşmış olabilir Araştırmanın gündeme getirdiği bir başka ihtimal ise Dünya’dan Ay’a geçmişte mikroorganizma taşınmış olması.
Güneş Sistemi’nin erken dönemlerindeki büyük çarpışmalar sırasında Dünya’dan kopan kaya parçaları Ay’a ulaşmış olabilir. Bu kayalarda mikroorganizmalar bulunuyorsa, bazıları Ay’ın korunaklı kutup bölgelerinde bugüne kadar korunmuş olabilir. Ancak bu, şu anda Ay’da Dünya kökenli mikroorganizmaların bulunduğunun kanıtlandığı anlamına gelmiyor.
Araştırmacılar, gelecekte Ay’ın kutup bölgelerinde daha kapsamlı çalışmalar yapılmasını planlıyor. Bunun için öncelikle Dünya kaynaklı mikroorganizmaların bölgeye taşınmasını engelleyecek steril ve güvenli araştırma ortamları oluşturulması gerekiyor. Sonraki aşamada farklı mikroorganizma türlerinin Ay koşullarına karşı dayanıklılığı daha doğrudan test edilebilir.
Böylece hangi canlıların ne kadar süre boyunca ve hangi koşullarda hayatta kalabileceği daha net şekilde ortaya çıkarılabilir.
