Norveç Kralı 5. Harald, 89 yaşında hayatını kaybetti. Norveç Kraliyet Sarayı, Harald’ın 28 Ağustos Cuma günü yaşamını yitirdiğini açıkladı.
1991’den bu yana tahtta bulunan Harald’ın ölümünün ardından oğlu Haakon, Norveç’in yeni hükümdarı oldu. Haakon’un kızı Prenses Ingrid Alexandra ise tahtın yeni varisi konumuna geldi. Harald, 57 yıllık eşi Kraliçe Sonja’nın yanı sıra iki çocuğu ve beş torununu geride bıraktı.
Harald, babası Kral Olav V’in ölümünün ardından 1991 yılında, 53 yaşındayken Norveç tahtına çıktı. Harald ve Sonja, aynı yıl Trondheim’daki tarihi Nidaros Katedrali’nde düzenlenen ve Orta Çağ’dan gelen gelenekleri de içeren kutsama törenine katıldı. Çift, törenin ardından ülkenin farklı bölgelerini kapsayan uzun geziler gerçekleştirdi.
Harald, hükümdarlığı boyunca babası ve büyükbabası gibi “Her şey Norveç için” anlayışını benimsedi. Norveç’te anayasal monarşi sistemi gereği kralın görevleri büyük ölçüde temsili nitelik taşıyor. Hükümdar, Devlet Konseyi toplantılarına başkanlık ediyor, parlamentonun yeni yasama dönemini açıyor ve kabul edilen yasaları resmen onaylıyor.
ÇOCUKLUĞU SÜRGÜNDE GEÇTİ 21 Şubat 1937’de doğan Harald, üç çocuklu ailenin en küçüğü ve tek erkek çocuğuydu. Harald henüz 3 yaşındayken Nazi Almanyası 1940 yılında Norveç’i işgal etti. Bunun üzerine kraliyet ailesi ülkeyi terk etmek zorunda kaldı.
Harald, annesi ve kız kardeşleriyle birlikte önce İsveç’e, ardından ABD’ye geçti. Babası Veliaht Prens Olav ve büyükbabası Kral Haakon VII ise savaşın sonuna kadar Londra’da kaldı. Almanya’nın İkinci Dünya Savaşı’nda teslim olmasının ardından Harald, 7 Haziran 1945’te ailesiyle birlikte Norveç’e döndü.
Kraliyet ailesi Oslo’da binlerce kişi tarafından karşılandı. Kraliyet ailesinin halkla bağlarını güçlendirme ve monarşiyi modernleştirme çabalarının bir parçası olarak Harald, ilk eğitimini devlet okulunda aldı. Daha sonra Oslo Katedral Okulu’ndan mezun olan Harald, zorunlu askerlik hizmetini tamamladı.
İngiltere’deki Oxford Üniversitesi’nde sosyal bilimler, tarih ve ekonomi eğitimi gördü. OLİMPİYATLARDA NORVEÇ'İ TEMSİL ETTİ Harald’ın en büyük tutkularından biri yelkencilikti. Çocuk yaşta deniz sporlarıyla ilgilenmeye başlayan Harald, yaşamı boyunca binden fazla yarış ve etkinliğe katıldı.
Veliaht prens olduğu dönemde Norveç’i 1964 Tokyo, 1968 Meksiko ve 1972 Münih Olimpiyatları’nda yelken branşında temsil etti. 1964 Tokyo Olimpiyatları’nın açılış töreninde Norveç bayrağını da Harald taşıdı. Harald, Sonja Haraldsen ile dokuz yıl süren birlikteliğinin ardından 1968 yılında evlendi.
Sonja’nın soylu bir aileden gelmemesi nedeniyle dönemin Kralı Olav V’in evliliğe başlangıçta karşı çıktığı belirtilmişti. Harald’ın, Sonja ile evlenmesine izin verilmemesi halinde tahttan vazgeçebileceğini söylediği de aktarılmıştı. Çift, 29 Ağustos 1968’de Oslo Katedrali’nde yaklaşık 800 kişinin katıldığı törenle evlendi.
Harald ve Sonja’nın 1971’de Prenses Märtha Louise, 1973’te ise Haakon adını verdikleri çocukları dünyaya geldi. TAHT KURALLARI DEĞİŞTİ Norveç’te 1990 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle taht sıralamasında kadın ve erkek çocuklar arasındaki ayrım kaldırıldı. Yeni düzenlemeyle en büyük çocuğun cinsiyetine bakılmaksızın tahtın ilk varisi olması kabul edildi.
Ancak düzenleme geriye dönük uygulanmadığı için Haakon tahtın varisi olmaya devam etti. Harald’ın ölümüyle birlikte Haakon kral olurken, kızı Ingrid Alexandra da taht sıralamasında ilk sıraya yükseldi. Kral Harald’ın sağlık durumu son yıllarda sık sık gündeme geldi.
İki kez kalp ameliyatı geçiren Harald’a daha önce yerleştirilen kalp kapağı 2020 yılında değiştirildi. Sağlık sorunları nedeniyle bazı dönemlerde resmi görevlerini oğlu Haakon üstlendi. Harald, 2021 yılında dizinden ameliyat oldu.
2023’te solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle hastaneye kaldırıldı. 2024 yılında Malezya’da özel tatilde bulunduğu sırada rahatsızlanan Harald, enfeksiyon ve düşük kalp ritmi nedeniyle tedavi gördü. Daha sonra kendisine kalp pili takıldı.
“ETTİĞİM YEMİN ÖMÜR BOYU SÜRER” Harald, sağlık sorunlarına rağmen görevinden çekilme düşüncesine mesafeli yaklaştı. Danimarka Kraliçesi II. Margrethe’nin 2024 yılında tahttan çekilmesinin ardından kendisine yöneltilen benzer bir soruya Harald, görevini yaşam boyu sürdüreceğini belirterek yanıt verdi.
Harald, “Başından beri söylediğim şeyi sürdürüyorum. Bir yemin ettim ve bu ömür boyu geçerli” ifadelerini kullandı. Harald’ın ölümüyle birlikte Norveç’te 35 yıllık bir dönem sona ererken, kraliyet tahtı oğlu Haakon’a geçti.
