Adeta gerçeğe dönüşmüş bir Ray Bradbury öyküsünü andırıyor.Amerika'nın dört bir yanına yayılan depoların birinde, kitapların sırtları salam dilimler gibi makinelerle kesiliyordu. Ardından tarayıcılar, içlerindeki metni toplu halde işliyordu. Milisaniyeler içinde, insanların yıllarını almış olabilecek emek dijital ortama aktarılıyor, daha sonra da dillerimizin sesini ve yapısını taklit etmek üzere yapay zekâ modellerini eğitmek için kullanılıyordu.Buradan sonra kâğıt artık atığa dönüşüyor, geri dönüşüm tesislerine gönderilip hamur haline getirilerek tuvalet kâğıdı ve karton kutu gibi ürünlere dönüştürülüyordu.Hem bir gizli operasyonu hem de mali hileleri ifşa eden belgeleri çağrıştıran adıyla Project Panama, Anthropic'in dünyadaki tüm kitapları “yıkıcı biçimde tarama”ya yönelik gizli planıydı; temmuz ayı sonunda mahkeme dosyalarında mühürleri kaldırılan bir iç planlama belgesi bunu ortaya çıkardı.“Bunun üzerinde çalıştığımızın bilinmesini istemiyoruz,” deniyordu belgede.Anthropic'in gölgede yürüttüğü bu çabaların ortaya çıkması – ilk kez Washington Post (kaynak İngilizce) tarafından haberleştirildi – yapay zekâ silahlanma yarışının üzerine bir gölge daha düşürdü.Ayrıca, dünyanın en büyük yapay zekâ şirketlerinden birinin yazarların, sanatçıların, fotoğrafçıların ve diğer yaratıcıların eserlerine nasıl baktığına dair bugüne kadarki en net fotoğraflardan birini sundu.Project Panama kâğıt fabrikasını nasıl beslediYeni yayımlanan belgelere göre Project Panama, Anthropic yöneticileri, çevrimiçi bulunabilenlerden daha eski tarihe sahip ve yapay zekâ sohbet botu Claude'a “iyi yazmayı” öğretebilecek kitaplar ararken, 2024'ün başlarında devreye girdi; amaç, botun “düşük kaliteli internet dili”ni taklit etmesini engellemekti.Girişim, Better World Books ve Birleşik Krallık merkezli World of Books'un da aralarında bulunduğu çok sayıda satıcıdan her seferinde on binlerce kitap satın aldı.Ardından, kitapların taranması ve imha edilmesi gibi ağır işi bir taşerona devretti; taşeron, hidrolik bir makineyle kitapların sırtlarını kesiyor, sayfaları tek tek dilimleyerek endüstriyel görüntüleme ekipmanlarıyla hızla kopyalayıp dijital ortama yüklüyordu.Sonunda Anthropic ile çalışan bir tedarikçiye göre şirket, “altı aylık bir süre içinde 500.000 ile iki milyon arasında kitabı dönüştürebilecek deneyimli bir belge tarama hizmeti sağlayıcısı” arıyordu.Neden internet yerine kitaplar?Şirket içi planlama belgeleri, Anthropic yöneticilerinin bu girişimin daha yüksek kaliteli iletişime yol açacağına ve yapay zekâ modellerinin kendi çıktılarına dayalı metinler üzerinde eğitildiğinde ortaya çıkan bir bozulma türü olan model çöküşü sorununu gidereceğine inandığını gösteriyor; yani metinlerin kendi çıktılarıyla kirlenmesi.Günümüz internetinin büyük bölümünün aksine kitaplar, insan eliyle yazılmış ve profesyonelce düzeltilmiş, henüz yapay zekâ üretimi içerikle bozulmamış büyük bir edebiyat hazinesi sunuyor.Yapay zekâ şirketleri için asıl sorun, bu kitaplara nasıl erişecekleriydi.
Ancak mahkeme dosyaları, Anthropic yöneticilerinin bunun yanlarına kâr kalacağına, kalmasa bile amacın araçları meşrulaştıracağına inanmış olabileceklerini gösteriyor.Bir dosyaya göre Anthropic'in kurucu ortağı Ben Mann, Haziran 2021'de LibGen adlı bir “gölge kütüphane”den büyük miktarda telif hakkıyla korunan içerik indirdi. Dosyada, Mann'in korsan kitapları indirirken web tarayıcısının ekran görüntüsü bile yer alıyordu.Ertesi yıl Mann, yasadışı yollardan edinilmiş kitapların tam kataloğu olan Pirate Library Mirror bağlantısını diğer Anthropic çalışanlarıyla paylaştı. Mesajına “just in time!!!” diye yazdı.Hukuki hesaplaşmaProject Panama ancak, eserlerini Claude'u eğitmek için yasa dışı biçimde kullandığı iddiasıyla Anthropic'e telif hakkı davası açan bir grup yazarın başvurusu üzerine mühürleri kaldırılan binlerce sayfa mahkeme belgesi sayesinde gün yüzüne çıktı.2024'te, aralarında romancı Andrea Bartz ile kurgu dışı yazarlar Charles Graeber ve Kirk Wallace Johnson'ın da bulunduğu bir grup yazar, Anthropic'e karşı toplu dava açarak şirketi, yapay zekâ modelini eğitmek için korsan kitaplar kullanarak telif yasalarını ihlal etmekle suçladı.Geçen ay Anthropic – şu anda 965 milyar ABD doları (875 milyar avro) değer biçilen şirket – yaklaşık 500.000 uygun eseri kapsayan davayı sonuçlandırmak için 1,5 milyar dolar (yaklaşık 1,3 milyar avro) ödemeyi kabul etti.“Bu, tarihte bilinen en büyük telif hakkı tazminatı,” dedi yazarların baş avukatı Justin Nelson.Dava, yapay zekâ şirketlerine karşı açılan ve bir dalga hâlini alan dosyalar arasında sonuçlanan ilk örnek oldu.Meta, OpenAI, Google ve Microsoft da benzer korsanlık iddialarında bulunan yazarların açtığı telif davalarıyla karşı karşıya.
Toplu dava uzlaşmasını kabul etmeyen bazı yazarların Anthropic'e karşı bireysel davaları da sürüyor.Karar ne anlama geliyorDiğer dosyalar mahkeme sürecinde ilerlerken, geçen haftaki uzlaşma çok daha uzun bir hukuki mücadelenin sadece ilk bölümü olabilir.Geçen yıl verilen ilk kararda bir yargıç, şirketin yasal yollardan satın aldığı kitapları kullanmasının ABD hukukuna göre adil kullanım kapsamında korunduğuna hükmetti.Ancak karar, şirketin satın alıp taradığı kitaplarla daha önce korsan olarak edindiği milyonlarca kitap arasında net bir ayrım yaptı.“Mahkemenin Haziran 2025'te verdiği emsal niteliğindeki karar yürürlükte kalmaya devam ediyor,” diye konuştu Anthropic'in genel hukuk müşaviri yardımcısı Aparna Sridhar, Post'a yaptığı açıklamada. “Uzlaştığımız konu, bazı materyallerin nasıl elde edildiğiyle ilgiliydi; onları [yapay zekâ] geliştirmek için kullanıp kullanamayacağımızla değil.”Ancak bazıları için mühürleri kaldırılan belgeler asıl kalıcı hükmü verdi bile; dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinin kültürel değeri gerçekten kavradığına dair varsa kalan son yanılsamaları da yerle bir etti. İnsan yaratımının dokunulmazlığına değer verdiklerini söylemek ise daha da güç.
