Portekiz, özellikle dizelde tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşan yeni bir akaryakıt fiyat artışıyla güne uyandı. Bu yıl boyunca görülen fiyat artışları bu kez ülke çapında yollarda düzenlenen protestolarla damga vurdu.Sabah saatlerinde, Lizbon’u Tejo Nehri’nin güney kıyısındaki Almada kentine bağlayan 25 Nisan Köprüsü’nde bir korna protestosu düzenlendi.Aynı saatlerde, daha güneyde, Setúbal bölgesinde yer alan Sines’teki Galp rafinerisine doğru yavaş ilerleyen bir araç konvoyu yola çıktı. WhatsApp ve sosyal medya üzerinden organize edilen protesto öğle saatlerinden sonra da sürüyordu ve ne zaman sona ereceği belli değildi.Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, kaputlarına Portekiz bayrağı asılmış araçların korna çaldığı görülüyordu.
Lusa ajansına göre göstericilerin taşıdığı pankartlarda ‘Akaryakıt zamlarına yeter’ ve ‘Aileler artık daha fazlasını kaldıramıyor’ gibi sloganlar yer aldı. Ulusal Cumhuriyet Muhafızları (GNR), protestoya 60 ile 100 arasında aracın katıldığını bildirdi.Ukrayna’nın işgalinden bu yana en yüksek benzin fiyatıPortekiz Otomobil Kulübü (ACP), (kaynak Portekizce) tahminlerine göre dizel pazartesi günü litre başına 2,169 avroya çıkarak 15 sent arttı; benzin ise litre başına 2,142 avroya yükselerek 12 sent zamlandı.Bu rakamlar, hükümetin olağanüstü önlem olarak yürürlüğe koyduğu Akaryakıt Ürünleri Vergisi (ISP) indirimini dikkate almıyor; söz konusu uygulama zamları dizelde 12, benzinde 9 sent ile sınırlandırdı.Bu, dizel için şimdiye kadarki en yüksek fiyat ve Dinheiro Vivo’nun hesaplamalarına (kaynak Portekizce) dayanıyor. Benzin açısından bakıldığında bu seviye, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgaliyle tetiklenen enerji krizinden bu yana görülen en yüksek fiyatı ifade ediyor.Portekiz, en yüksek akaryakıt fiyatlarına sahip ülkeler arasındaAvrupa’da akaryakıt fiyatları yıl boyunca yükseliş trendinde oldu.
Almanya’da da Frankfurter Allgemeine (kaynak Portekizce), akaryakıt fiyatlarının tarihi zirveye ulaştığını ve benzinin Mart 2022’de litre başına 2,203 avroluk rekoru geride bıraktığını aktarıyor.Ancak Portekiz, akaryakıtın en pahalı olduğu ülkeler arasında yer alıyor. fuel-prices sitesi (kaynak Portekizce) adlı, 21 Avrupa ülkesindeki fiyatları derleyen internet sitesi, pazartesi günü Portekiz’i benzin fiyatlarında 19. sırada, yani en pahalı üçüncü ülke olarak gösteriyordu. Portekiz’in önünde sadece Fransa ve Danimarka bulunuyor.Dizel tarafında ise ülkenin konumu 17. sıraya kadar iyileşiyor; Portekiz, Birleşik Krallık, İtalya, Fransa ve Danimarka’nın önünde yer alıyor.Fiyatlardaki artış, Portekiz Çevre ve Enerji Bakanı Maria da Graça Carvalho’yu, Enerji Hizmetleri Düzenleme Kurumu’ndan (ERSE) konuya ilişkin bir çalışma talep etmeye bile yöneltti.Ancak ağustos ortasında yayımlanan çalışma, operatörlerin kârlarını artırmak için durumu istismar ettiğine dair bir kanıt bulunmadığını ortaya koydu. Raporda, fiyatların hızla yükselip yavaş düşmesiyle tanımlanan “roket ve tüy” olgusunun da görülmediği belirtildi.“Sonuçlar, fiyat düşüşlerinin artışlara kıyasla kalıcı biçimde daha yavaş ya da daha sınırlı yansıtıldığı tezini desteklemiyor” ifadelerine yer verildi.ERSE, İspanya ile fiyat farkını vergilendirme politikalarına bağladı.
Ancak kurum, Portekiz’de vergi yükünün “Avrupa Birliği ve Avro Bölgesi’ndeki ülkelerin büyük çoğunluğuyla uyumlu biçimde” sabit kaldığını vurguladı.Hürmüz Boğazı ve rafineri kapasitesiAvrupa’daki akaryakıt fiyat artışı, Orta Doğu’daki çatışmalar ve ticaret yollarını altüst eden Hürmüz Boğazı’ndaki abluka ile ilişkilendiriliyor.Uzmanlar ise, ham petrol bulunmasına rağmen sınırlı rafineri kapasitesinin fiyatları yukarı ittiğine de dikkat çekiyor. Bu durum özellikle dizel piyasasını etkiliyor.Vergi cephesinde ise masada, petrol şirketlerinin kârlarına yönelik olağanüstü bir iek vergi uygulanması önerisi bulunuyor. AFP’ye göre Portekiz, Almanya, İtalya, Avusturya, Polonya ve İspanya’dan bakanlar, konunun bir sonraki maliye bakanları toplantısında ele alınması için İrlanda maliye bakanına bir mektup gönderdi.
Toplantı, Avrupa Birliği Konseyi’nin dönem başkanlığını yürüten İrlanda’da 18-19 Eylül tarihlerinde yapılacak.
