Bolivya’nın sislerle kaplı Yungas ormanlarında bilim dünyasını heyecanlandıran bir keşif yapıldı. Yerel halkın “Tilcayo” adını verdiği ve yaklaşık 1,4 milyon yıl önce diğer kaplan kedilerinden ayrıldığı belirlenen küçük yırtıcı, genetik analizlerin ardından yeni bir tür olarak bilim literatürüne girdi. Bolivya’nın sisle kaplı Yungas ormanlarında, bilim dünyasını heyecanlandıran tarihi bir keşfe imza atıldı.
Yüzyılı aşkın bir süredir ilk kez canlı bir kedi türü resmen adlandırılarak bilim literatürüne girmeyi başardı. Yerel halkın Tilcayo adını verdiği bu gizemli canlı, Güney Amerika genelinde yaşayan kaplan kedileri ailesine mensup. Yapılan ilk incelemelerde yaklaşık 46 santimetre uzunluğunda ve 1,4 kilogram ağırlığında olduğu belirlenen küçük yırtıcının, ortalama bir ev kedisinden bile daha küçük boyutlara sahip olduğu görüldü.
ADINI YEREL HALKTAN, KİMLİĞİNİ DNA'SINDAN ALDI Araştırmacılar, canlı ile ilgili ilk ipuçlarını inceledikten sonra yeni bir tür olup olmadığını doğrulamak adına kapsamlı genetik analizlere başvurdu. Elde edilen veriler sonucunda kedinin tamamen özgün bir tür olduğu kesinleşti. Bilim insanları, yerel toplulukların çağrısına sadık kalarak türe resmi olarak Leopardus tilcayo adını verdi.
Current Biology dergisinde yayımlanan araştırmanın yazarlarından National Geographic kâşifi Paola Nogales-Ascarrunz, yeni türün belirgin özelliklerini şu sözlerle aktardı: Kürkü açık kahverengi tonda ve gövdesinin üzerinde belirgin, düzensiz şekilli benek desenleri yer alıyor. GECELERİN GİZEMLİ AVCISI Ekolojik yaşamına dair veriler henüz kısıtlı olsa da araştırmacılar saha gözlemlerinden ilk sonuçları elde etmeyi başardı. Dışkı örneklerinde rastlanan küçük kemirgen kalıntıları, canlı beslenme zincirinin temelini bu türlerin oluşturduğunu gösteriyor.
Foto-kapanlardan elde edilen kayıtlar ise Tilcayo’nun ağırlıklı olarak gece saatlerinde aktif bir yaşam sürdüğüne işaret ediyor. Evrimsel biyolog Jonas Lescroart, kaplan kedilerini kriptik türler olarak tanımlıyor. Yani bu canlılar, dış görünüşleri itibarıyla birbirlerine o kadar çok benziyor ki sadece görsel olarak ayırt edilmeleri neredeyse imkânsız hale geliyor.
Bilim insanları, tespit edilen bu yeni türün izini sürmek amacıyla Güney Amerika genelinden toplanan 38 farklı kedi örneğinin DNA’sını detaylıca inceledi. Analizler, kaplan kedilerinin daha önce sanıldığı gibi tek bir tür değil, aslında genetik olarak tamamen ayrışmış beş farklı türden oluştuğunu ortaya çıkardı. Genetik veriler, Tilcayo soyunun diğer kaplan kedilerinden yaklaşık 1,4 milyon yıl önce fiziki olarak ayrıldığını gösteriyor.
Biyolojide bu ölçekteki bir zaman dilimi ve DNA farkı, doğrudan yeni bir tür seviyesi olarak kabul ediliyor. Öte yandan araştırma ekibi, Peru’nun Yungas bölgesinde de yeni bir alt tür tespit ederek bu canlıya eski İnka İmparatorluğu'na ithafen Leopardus tigrinus antisuyo adını verdi. KEŞFEDİLMEDEN YOK OLMA RİSKİYLE KARŞI KARŞIYALAR Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN), mevcut durumda kaplan kedilerini popülasyonu azalan hassas türler kategorisinde tutuyor.
Ancak yeni veriler ışığında yapılacak değerlendirmelerin ardından, Tilcayo'nun doğrudan nesli tehlikede kategorisine alınması bekleniyor. Tehdit, özellikle türün ana vatanı olan Yungas ormanlarında oldukça kritik boyutlarda. Bölge ekosistemi; ormansızlaşma, kontrolsüz tarımsal genişleme, madencilik faaliyetleri ve insan kaynaklı yangınlar nedeniyle ciddi baskı altında.
