Milli Uzay Programı kapsamında gelecek yıl Ay’a gitmeyi hedefleyen Türkiye’den tarihi bir adım atıldı. ABD’de düzenlenen törenle Türkiye, NASA’nın Artemis Anlaşmaları’na imza atan 71’inci ülke oldu. NASA, Türkiye'nin katılımını gelecekteki Ay araştırmalarında uluslararası iş birliğini genişletecek önemli bir adım olarak değerlendirdi.
İmza töreninde Türkiye’yi temsil eden Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, "Türkiye, uzay yolculuğu alanında inanılmaz hedefler ve yeteneklerle yeni bir döneme giriyor. Amacımız, uzayda sürdürülebilir bir görünürlüğe sahip olmak ve tüm insanlığın yararı için uzayın barışçıl kullanımı konusunda adımlar atmaktır." dedi. Tören sonrasında NASA’nın X hesabından yapılan paylaşımda şu ifadelere yer verildi: “Artemis Anlaşmaları’na hoş geldin Türkiye.
Türkiye, Artemis Anlaşmalarını imzalayarak, uzayın barışçıl ve müreffeh bir şekilde keşfedilmesine kendini adamış 70 diğer ülkeye katıldı” [twitter=https://x.com/NASA/status/2094545111002562667] Artemis Anlaşmaları nedir? 2020 yılında NASA öncülüğünde ABD tarafından hayata geçirilen Artemis Anlaşmaları, Ay, Mars ve diğer gök cisimlerinin barışçıl ve sorumlu şekilde keşfedilmesi için ülkelerin uymayı taahhüt ettiği bağlayıcı olmayan bir ilkeler çerçevesidir. Anlaşmanın temelinde uzay araştırmalarının barışçıl yürütülmesi, faaliyetlerin şeffaf olması, bilimsel verilerin paylaşılması, uzay çalışmalarının birbirine zarar vermemesinin sağlanması ve acil durumlarda astronotlara yardım edilmesi gibi ilkeler bulunuyor.
Artemis, NASA'nın insanları yeniden Ay'a göndermeyi ve Ay çevresinde ve yüzeyinde uzun süreli bir insan varlığı oluşturmayı hedefleyen programı. NASA, Ay'ı aynı zamanda gelecekteki Mars görevleri için bir hazırlık noktası olarak görüyor. Bu nedenle Artemis yalnızca Ay'a yeniden insan göndermeyi değil, daha uzun vadede insanlığın derin uzay araştırmalarının altyapısını oluşturmayı amaçlıyor.
Türkiye'nin Artemis Anlaşmaları'na katılması da bu büyük uluslararası uzay ekosisteminin bir parçası olması açısından önem taşıyor. Türkiye bu anlaşmadan ne elde edecek? Türkiye Uzay Ajansı'nın Milli Uzay Programı kapsamındaki ilk Ay görevi olan AYAP-1 (Ay Araştırma Programı -1) kapsamında 2027 yılının ilk aylarında Ay’a yerli hibrit motora sahip uzay aracıyla sert iniş yapacak.
Artemis Anlaşmaları’na atılan bu stratejik imza, bu tarihi görevde yörüngeden toplanacak bilimsel verilerin küresel uzay ekosistemiyle entegre edilmesini ve yerli uzay araçlarının diğer ülkelerin sistemleriyle birlikte çalışabilmesini sağlayacak. Türkiye'nin Somali'ye inşa ettiği Uzay Limanı Projesi, bu anlaşma ile birlikte Türkiye'yi uydu fırlatma pazarında cazip hale getirebilir. Ayrıca Türkiye'nin geliştirdiği uydu, haberleşme, itki, navigasyon, robotik ve bilimsel araştırma teknolojilerinin uluslararası görevlerde kullanılmasının önü açılabilir.
Aynı şekilde Türk şirketleri ve araştırma kurumları, Artemis ülkeleriyle gerçekleştirilecek ortak projelerde yer alma fırsatı yakalayabilir.
