Avustralya'nın 16 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımını kısıtlayan düzenlemesi, teknoloji şirketleri üzerindeki baskıyı artırıyor. Facebook ve Instagram'ın sahibi Meta, yasanın yürürlüğe girmesinden bu yana 756 bin hesabı kapattığını açıkladı.
Meta'nın verilerine göre Aralık 2025 ile Haziran 2026 arasında 462 bin Instagram hesabı ve 294 bin Facebook hesabı devre dışı bırakıldı. Düzenleme, sosyal medya platformlarını 16 yaşından küçük kullanıcıların hesap açmasını veya mevcut hesaplarını kullanmasını engellemek için makul önlemler almakla yükümlü kılıyor.
Yasa çocukları değil, teknoloji şirketlerini hedefliyor. Avustralya'da sosyal medya yasağı 10 Aralık 2025'te yürürlüğe girdi. Düzenleme kapsamında doğrudan çocuklara veya ailelerine ceza uygulanmıyor. Sorumluluk sosyal medya platformlarına yükleniyor. Şirketlerin, platformlarını 16 yaşından küçük kullanıcıların kullanımına karşı koruyacak sistemleri devreye alması gerekiyor.
Meta yaş tespitinde yapay zeka kullanıyor. Meta, kullanıcıların yaşını yalnızca hesap oluştururken beyan edilen doğum tarihine göre belirlemiyor. Şirket, yapay zeka destekli sistemlerle kullanıcı davranışlarını ve hesapla ilgili çeşitli sinyalleri analiz ederek kişinin beyan ettiğinden daha küçük yaşta olup olmadığını tahmin etmeye çalışıyor. Meta ayrıca kapatılan hesabın sahibi tarafından yeniden hesap oluşturulmasını zorlaştıracak sistemler üzerinde de çalışıyor. Şirket daha önce yaş doğrulama için kimlik belgesi ve video selfie gibi yöntemleri de kullanıma sunmuştu.
YASAĞA RAPMEN SOSYAL MEDYA KULLANIMI DEVAM EDİYOR
Meta ise yaş doğrulama sorumluluğunun yalnızca sosyal medya platformlarına bırakılmasına yönelik eleştirilerini sürdürüyor. 756 bin hesap kapatıldı ama çocuklar sosyal medyadan çıkmadı. Kapatılan hesap sayısı yüksek olsa da Avustralya'daki uygulamanın tamamen başarılı olduğu söylenemiyor. Düzenlemenin ilk dönemine ilişkin araştırmalarda, 16 yaşından küçük kullanıcıların önemli bölümünün sosyal medya platformlarını kullanmaya devam ettiği görüldü. Daha önce yayımlanan araştırmalarda 12-15 yaş grubundaki çocukların yaklaşık yüzde 85'inin yasağa rağmen sosyal medya kullanmayı sürdürdüğü tespit edilmişti.
Yanlış yaş bilgisi verilmesi, yeni hesap açılması ve yaş doğrulama sistemlerinin aşılması, düzenlemenin karşılaştığı temel sorunlar arasında yer alıyor. Bu nedenle Avustralya yönetimi, şirketlerin yalnızca mevcut hesapları kapatmasını değil, aynı kullanıcıların yeniden hesap oluşturmasını da engellemesini istiyor. Teknoloji şirketlerine daha ağır ceza geliyor. Avustralya hükümeti, düzenlemenin uygulanmasını güçlendirmek amacıyla yaptırımları da artırmaya hazırlanıyor.
Hazırlanan değişiklikle kurallara uymayan teknoloji şirketlerine uygulanabilecek azami cezanın 49,5 milyon Avustralya dolarından 99 milyon Avustralya dolarına çıkarılması planlanıyor. Bunun yanı sıra çevrim içi güvenlik düzenleyicisi eSafety Commissioner için de yeni yetkiler gündemde. Düzenleyici kurumun teknoloji şirketlerinden daha fazla belge ve bilgi talep edebilmesinin önü açılacak. Böylece şirketlerin yaş kontrolü konusunda gerçekten yeterli önlem alıp almadığı daha kapsamlı şekilde denetlenebilecek.
Sırada TikTok, YouTube ve diğer platformlar var. Avustralya'nın yaş sınırlaması yalnızca Facebook ve Instagram'la sınırlı değil. TikTok, Snapchat, X, YouTube, Reddit, Threads ve Twitch gibi büyük platformlar da düzenlemenin kapsamında bulunuyor. Bu nedenle Meta'nın 756 bin hesabı kapatması, diğer teknoloji şirketleri üzerindeki baskının da artabileceğine işaret ediyor. Avustralya'nın uygulaması, çocukların sosyal medyaya erişimini sınırlamaya çalışan diğer ülkeler tarafından da yakından takip ediliyor. Düzenlemenin başarısı, yalnızca kaç hesabın kapatıldığıyla değil, çocukların yeni hesap açarak veya yaş doğrulama sistemlerini aşarak platformlara yeniden erişip erişemediğiyle ölçülecek.
