2024 yılında yürürlüğe giren Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ile dijital dünya özerindeki kontrolünü sıkılaştıran Avrupa Birliği, özellikle belirli bir kullanıcı sayısının üzerine çıkan internet platformlarını çok daha kapsamlı güvenlik ve şeffaflık kurallarına tabi tutuyor. Avrupa Birliği'nde aylık 45 milyonun üzerinde kullanıcıya ulaşan hizmetler, sundukları hizmetin niteliğine göre "Çok Büyük Çevrim İçi Platform" (VLOP) veya "Çok Büyük Çevrim İçi Arama Motoru" (VLOSE) olarak sınıflandırılıyor. AB'nin aldığı son kararla birlikte ChatGPT, bundan sonra bu ikinci kategoride değerlendirecek.
Yani aynı Google gibi bir arama motoru olarak değerlendirilip, buna göre kurallara tabi olacak. Diğer yandan Reddit ve Roblox ise VLOP olarak sınıflandırıldı. Böylece bu iki platform üzerindeki denetimin artması için de ilk adımlar atılmış oldu.
Bu üç platform artık AB'nin dijital güvenlik açısından en sıkı kurallarına tabi olacak. Reddit'in AB'deki aylık kullanıcı sayısı 57,2 milyon, Roblox'un ise yaklaşık 48 milyon olarak belirlendi. Bu da iki platformun da en üst denetim kategorisine girmesine vesile oldu.
AB'nin ChatGPT'yi Arama Motoru Olarak Kabul Etmesi Emsal Teşkil Edebilir Söz konusu kararın en dikkat çekici kısmı ChatGPT ile ilgili. Avrupa Komisyonu, OpenAI'ın yapay zekâ destekli sohbet botunu yalnızca bir sohbet hizmeti olarak değerlendirmedi ve web üzerinde canlı arama yapabilmesi nedeniyle onu düzenleyici açıdan bir arama motoru olarak kabul etti. Komisyon, ChatGPT'yi "hibrit bir hizmet" olarak tanımlarken, kullanıcıların sorularına yanıt vermenin yanı sıra internet üzerinde arama yaparak güncel sonuçlar sunabilmesinin bu sınıflandırmada belirleyici olduğunu belirtti.
Bu karar, yapay zekâ sohbet botlarının geleneksel internet hizmetlerinden nasıl farklı değerlendirileceği açısından da önemli bir emsal oluşturuyor. Çünkü ChatGPT'nin temel işlevi Google gibi kullanıcıya internet üzerindeki sayfaların listesini sunmak değil; kullanıcının sorusunu anlayıp farklı kaynaklardan elde ettiği bilgileri işleyerek doğrudan bir yanıt oluşturmak. Ancak Avrupa Komisyonu'na göre internet üzerinde arama yapabilen bir yapay zekâ, bu özelliği nedeniyle DSA kapsamında arama motoru olarak değerlendirilebilecek.
Avrupa Komisyonu'nun teknoloji egemenliği, güvenlik ve demokrasiden sorumlu başkan yardımcısı Henna Virkkunen, yeni sınıflandırmaların ChatGPT, Reddit ve Roblox'u daha yüksek bir denetim ve hesap verebilirlik standardına tabi tutacağını söyledi. Komisyon ayrıca dijital ortamı yakından takip etmeye devam edeceğini ve gerekli kullanıcı eşiğine ulaşan diğer platformları da benzer şekilde sınıflandırabileceğini belirtti. ChatGPT, Reddit ve Roblox'un Uyması Gereken Kurallar Neler?
Bu sınıflandırmanın platformlar açısından asıl önemi, beraberinde çok daha ağır yükümlülükler getirmesi. ChatGPT, Reddit ve Roblox'un önümüzdeki dört ay içinde, yani kasım ayı sonuna kadar DSA'nın en sıkı kurallarına uyum sağlaması gerekiyor. Bunların başında yıllık sistemik risk değerlendirmesi geliyor.
Platformların yalnızca yasa dışı içeriklerin yayılmasını değil, aynı zamanda çocukların korunmasını, kullanıcıların fiziksel ve ruhsal sağlığı üzerindeki olası etkileri, temel hakları, seçim süreçlerini ve kamu güvenliğini tehdit edebilecek riskleri de düzenli olarak değerlendirmesi gerekecek. Bununla birlikte şirketler bağımsız denetimlere tabi tutulacak ve Avrupa Komisyonu ile yetkili kurumların yanı sıra belirli şartları karşılayan araştırmacılarla bazı verileri paylaşmak zorunda olacak. Yani düzenleme yalnızca platformların yasa dışı içerikleri kaldırıp kaldırmadığını denetlemekle sınırlı değil.
Platformların algoritmalarının ve hizmetlerinin toplum üzerindeki daha geniş etkilerinin de incelenmesinin önü açılıyor. ChatGPT ve Reddit'in denetimi İrlanda'nın dijital hizmetler koordinatörü Coimisiún na Meán ile birlikte yürütülürken, Roblox'un denetiminden Hollanda Tüketiciler ve Piyasalar Kurumu (ACM) sorumlu olacak. Kurallara Uymayan Şirketleri Büyük Cezalar Bekliyor AB'nin bu konudaki yaklaşımının ne kadar ciddi olduğunu, şimdiye kadar uygulanan cezalar da gösteriyor.
DSA'nın yürürlüğe girmesinden bu yana düzenleme kapsamında verilen cezaların toplamı yaklaşık 870 milyon euroya ulaşmış durumda. Bunların arasında yasa dışı ve sahte ürünlerin satışını yeterince engellemediği gerekçesiyle AliExpress'e temmuz ayında verilen 550 milyon euroluk rekor ceza da bulunuyor. Temu mayıs ayında benzer gerekçelerle 200 milyon euro, X ise Aralık 2025'te içerik moderasyonu ve şeffaflık konusundaki eksiklikleri nedeniyle 120 milyon euro para cezasına çarptırılmıştı.
