YENİ Parti İstanbul Milletvekili Cemal Enginyurt, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde, AKP Iğdır Milletvekili Cantürk Alagöz’ün sahibi olduğu belirtilen Keymen İlaç şirketinin kamu kurumlarına menenjit aşısı sattığı, bu kapsamda milyonlarca dolarlık ödeme yapılacağı haberlerine dikkat çekti. TARTIŞMA YARATTI Enginyurt, bu iddiaların kamu kaynaklarının kullanımı, kamu görevi ile ticari faaliyet arasındaki ilişki, çıkar çatışması ihtimali ve ihale süreçlerinin şeffaflığı açısından kamuoyunda tartışmalara neden olduğunu bildirdi. Enginyurt, TBMM Başkanı Kurtulmuş’a, “TBMM Başkanlığı’na, görevde bulunan milletvekillerinin sahibi, ortağı veya fiilen kontrol ettiği şirketlerin kamu kurum ve kuruluşlarıyla yaptıkları yüksek tutarlı ticari işlemlere ilişkin bugüne kadar herhangi bir etik başvuru, inceleme veya değerlendirme ulaşmış mıdır?
Görevdeki bir milletvekilinin sahibi olduğu şirketin kamu kurumlarından milyonlarca liralık veya milyonlarca dolarlık gelir elde etmesinin, çıkar çatışması doğurma ihtimali ve yasama organının tarafsızlığına duyulan güven bakımından ve etik açıdan değerlendirilerek bir etik ilke yönetmeliği çıkarılması düşünülmekte midir?” sorularını yöneltti. ETİK MEKANİZMASI Enginyurt, TBMM etik mekanizması oluşturulması konusunda bir çalışma olup olmadığı hakkında bilgi istedi. Önergeye Kurtulmuş adına TBMM Başkanvekili Bekir Bozdağ yanıt verdi.
Bozdağ, anayasanın 82. maddesini anımsattı. “Üyelikle bağdaşmayan işler” başlıklı madde şöyle: “TBMM üyeleri, devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinde ve bunlara bağlı kuruluşlarda: devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak katıldığı teşebbüs ve ortaklıklarda; özel gelir kaynakları ve özel imkânları kanunla sağlanmış kamu yararına çalışan derneklerin ve devletten yardım sağlayan ve vergi muafiyeti olan vakıfların, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile sendikalar ve bunların üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs veya ortaklıkların yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar, vekili olamazlar, herhangi bir taahhüt işini doğrudan veya dolaylı olarak kabul edemezler, temsilcilik ve hakemlik yapamazlar. TBMM üyeleri, yürütme organının teklif, inha, atama veya onamasına bağlı resmi veya özel herhangi bir işle görevlendirilemezler.
TBMM üyeliği ile bağdaşmayan diğer görev ve işler kanunla düzenlenir.” YASA HÜKÜMLERİ Yanıtta, TBMM Üyeliği ile Bağdaşmayan İşler Hakkında Yasa’da da anayasa hükümlerinin tekrar edildiği, ek olarak milletvekillerinin kurum ve kuruluşlarda ücret karşılığı iş takipçiliği, komisyonculuk, müşavirlik yapamayacakları; devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile zimmet, ihtilas, irtikap, kaçakçılık ve döviz suçları gibi devletin maddi çıkarlarıyla ilgili davalarda devlet aleyhine vekil olamayacakları; serbest mesleklerini icrada, ferdi işletmelerini idarede milletvekilliği unvanlarını kullanamayacaklarının hükme bağlandığı kaydedildi. YASA VEYA İÇTÜZÜK TEKLİFİ Yanıtta, milletvekillerine yönelik olarak TBMM’de bir siyasi etik mekanizması kurulması için yasa veya içtüzük düzenlemesi yapılması gerektiğine işaret edildi. Yasa veya içtüzük değişikliği teklif etmeye ise yalnızca milletvekillerinin yetkili olduğu belirtildi.
Yanıtta, “TBMM üyelerinin, TBMM’de bir siyasi etik mekanizması kurulması hususunda verebilecekleri kanun veya içtüzük değişikliği teklifleri, içtüzükte belirlenen koşulları taşıması kaydıyla başkanlığımızca ilgili komisyonlara havale edilerek içtüzükte öngörülen yasama sürecine tabi olacaktır” denildi. İKTİDARA BAĞLI Yanıtta da belirtildiği gibi yasa veya içtüzük değişikliği teklif etmeye sadece milletvekilleri yetkili ancak muhalefetin hiçbir yasa teklifi Meclis’te kabul edilmiyor. Çoğunluk Cumhur İttifakı’nda olduğu için muhalefet milletvekillerinin verdikleri çok sayıda yasa teklifi yasalaşmadan TBMM’de bekliyor.
Yasa veya içtüzük değişikliklerinin geçebilmesi için Cumhur İttifakı’nın kabulü gerekiyor.
