Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) bireysel başvuru hakkının tanınmasının 14. yıl dönümü kapsamında dün AYM Yüce Divan Salon’unda “Türk Anayasa Mahkemesinin Norm Denetimi Kararlarının Bireysel Başvuruya Etkisi Sempozyumu” düzenlendi. Sempozyuma AYM Başkanı Kadir Özkaya’nın yanı sıra Yargıtay Başkanı Ömer Kerkez, Danıştay Başsavcısı Cevdet Erkan, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) Başkanvekili Fuzuli Aydoğdu, Yüksek Seçim Kurulu Başkanı Serdar Mutta ve HSK 1. Daire Başkanı Turan Kuloğlu ve hukukçular katıldı. ‘ANAYASANIN TOPLUMSAL HAYATTA ETKİLİ HÂLE GELMESİNE HİZMET EDER’ Sempozyumun açılış konuşmasını yapan AYM Başkanı Özkaya; “Bireysel başvurunun hukuk sistemimize dâhil edilmesiyle birlikte anayasa yargısının temel hakları koruma işlevi yeni ve güçlü bir boyut kazanmıştır.
Kendine özgü bir anayasal denetim yolu olan bireysel başvuru, anayasa yargısından bağımsız veya ona eklenmiş sıradan bir hak arama yolu olarak değerlendirilemez. Bununla birlikte bireysel başvurunun işlevi yalnızca başvurucunun uğradığı ihlalin tespit edilmesi ve giderilmesiyle de sınırlı değildir. Bireysel başvuruyu yalnızca bireysel nitelikte bir hak arama yolu olarak değil, aynı zamanda hukuk devletinin güçlendirilmesine ve anayasanın toplumsal hayatta etkili hâle gelmesine hizmet eden önemli bir anayasal kurum olarak görmek gerekir” dedi. ‘BİREYSEL BAŞVURUNUN BAŞARISI KAMU MAKANLARININ ORTAK SORUMLULUĞUNDA’ Bireysel başvuru ile norm denetimi arasında sekronize şekilde uygulandığını, bu durumun anayasa yargısının bütünlüğünü sağladığını vurgulayan Özkaya; “Bireysel başvurunun etkili bir hak arama yolu olarak varlığını sürdürebilmesi, ihlal kararlarının gereğinin yerine getirilmesine ve benzer ihlallerin ortaya çıkmasını önleyecek tedbirlerin alınmasına bağlıdır.
Hal böyle olunca, bireysel başvuru mekanizmasının başarısı, bütün kamu makamlarının ve özellikle yargı mercilerinin ortak sorumluluğunu gerektirmektedir” ifadelerini kullandı. MAHKEMEYE YOPLAM 756 BİN BİREYSEL BAŞVURU YAPILDI Özkaya; bireysel başvurunun kabul tarihi olan 23 Eylül 2012’den beri Yüksek Mahkeme’ye toplam 756 bin 726 bireysel başvuru yapıldığını, mahkemenin bunlardan 648 bin 410’unu sonuçlandırdığını belirtti. Özkaya; mahkemenin halihazırda 40 bin 769 bin bireysel başvuru yapıldığını, bunlardan ise 30 bin civarının sonuçlandırıldığını da kaydetti.
Özkaya ayrıca 2013’ten bugüne değin verilen 86 bin 849 ihlal kararlarından yüzde 99,9’unun uygulandığını söyledi. ‘HÂKİM ANAYASAL AÇIDAN GEREKÇELENDİRİLEBİLİR BİR DENGE KURMAK ZORUNDA’ Özkaya; mahkemenin anayasal ilkeleri yorumladığını, bu kavramların matematiksel bir formülle açıklanamayacağını belirterek; “Örneğin ifade özgürlüğü ile kişilik hakları arasında bir çatışma bulunduğunda anayasa mahkemesi hâkiminin görevi yalnızca geçmiş kararları bulmak değildir. Hâkim, somut olayın özelliklerini anlamak; yarışan hak ve menfaatleri değerlendirmek, demokratik toplumun gereklerini dikkate almak ve sonuçta anayasal açıdan gerekçelendirilebilir bir denge kurmak zorundadır. İşte tam bu noktada insan muhakemesi vazgeçilmez hâle gelmektedir” dedi. ‘YÜCE ALLAH’IMIZ BİZE ADALETİ EMREDİYOR’ Hâkim ve savcılara yönelik konuşan Özkaya; “Kıymetli hâkim ve savcı kardeşlerim Yüce Allah’ımız bize adaleti emrediyor, insafı emrediyor.
Anayasa ve kanunlarımız bize adaleti emrediyor. Şunu da unutmayalım ki Hak’da halk da adil olanları sever. Onları korur ve şereflerini yükseltir. unutmamamız gereken bir başka husus da hâkim ve savcıların cübbelerinin düğme ve cebinin olmadığıdır.
Hepimiz her daim bunun ne anlama geldiğinin idraki içinde hareket etmek zorundayız. Ve son söz: Kıymetli hâkim ve savcı kardeşlerim; çıkamayacağın bir dağı bakıp seyran eyleme, yapamayacağın bir gönülü yıkıp viran eyleme. Hakem sensin, hüküm senin.
Allah nasip etmiş, yanlış karar ile ziyan eyleme” ifadelerini kullandı.
