ABD Başkanı Donald Trump, iki ülkenin yaptırımların yürürlüğe girmesine saatler kala son dakika anlaşmasına varmasının ardından, salı günü Kanada'dan ithal edilen 20 milyar dolar (17,27 milyar euro) değerindeki ürünlere uygulanması planlanan yüzde 50'lik gümrük vergilerini ertelediğini açıkladı.Trump'ın sosyal medya platformunda yaptığı açıklama, yeni müzakereler için zaman kazandırırken, tarihsel müttefikler ve doğrudan komşular olan iki ülke arasındaki halihazırda gergin ilişkilerin şimdilik daha da gerilmesini önledi.Trump, çarşamba günü gece yarısı son tarihinden iki saatten kısa bir süre önce Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, “Kanada ve ABD'nin, belgelerin tamamlanmasına bağlı olarak, bir ANLAŞMAYA varmış olması nedeniyle, yarın sabah yürürlüğe girmesi planlanan Kanada'ya yönelik yüzde 50'lik tarifeleri üç günlüğüne askıya aldım,” ifadelerini kullandı.Gümrük vergileri çarşamba günü saat 00.01'de planlandığı gibi yürürlüğe girseydi, Trump'ın ithalat vergileri hokey sopalarından dil basacaklarına kadar çok çeşitli Kanada ürünlerini etkileyecekti.Ancak siyasi etkisinin ekonomik etkisinden daha büyük olması bekleniyordu. Kanada, yeni gümrük vergilerine kendi tarifeleriyle karşılık verme tehdidinde bulunmuştu. Bu durum, geçen yıl birbirlerine 880 milyar dolar (760 milyar euro) değerinde mal ve hizmet satan iki ülke arasındaki ticaret savaşını daha da tırmandırabilirdi.Kanada Başbakanı Mark Carney ile Trump, devam eden müzakereler kapsamında son iki günde iki kez telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
Carney'nin ofisi, salı öğleden sonra yapılan görüşmenin de bu temaslar arasında yer aldığını belirtti. Görüşmeler, anlaşmaya varılması için son dakikaya kadar yoğun bir diplomatik çaba yürütüldüğünü gösterdi.Her iki ülkenin de gerilimi daha fazla tırmandırmamak için nedenleri vardı. Kanada'nın geçen yılki mal ihracatının yaklaşık yüzde 72'si ABD'ye yapıldı.Öte yandan Trump yönetimi de kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde yüksek oranlı yeni bir gümrük vergisi uygulayarak risk almış olacaktı.
Söz konusu vergilerin maliyeti, daha yüksek fiyatlar yoluyla tüketicilere yansıtılmaya çalışılması halinde ABD'li ithalatçıların üzerinde kalacak ve ülkede halihazırda yaygın olan hayat pahalılığı krizini daha da derinleştirecekti.King & Spalding'de ortak ve eski ABD ticaret yetkilisi Ryan Majerus, erteleme kararı açıklanmadan önce yaptığı değerlendirmede, “Her iki tarafın da bu tarifelerin gerçekten yürürlüğe girmesini istediğini düşünmüyorum. Buradan çıkış yolu bulmak için her iki tarafta da oldukça güçlü bir irade var,” dedi.Trump'ın Kanada'ya yönelik yaklaşımı, iki ülke arasındaki geleneksel olarak iş birliğine dayalı ilişkiden olağanüstü bir kopuş anlamına geliyor.Trump, imalat sektörünü ABD'ye geri çekme hedefi doğrultusunda Kanada ürünlerine gümrük vergileri uygularken, ülkeyi defalarca ABD'nin 51. eyaleti haline getirmek istediğine yönelik kışkırtıcı açıklamalarda bulundu.Cumhuriyetçi başkan, tarifeleri ikinci dönemindeki ekonomik programının merkezine yerleştirdi. Trump, geçen yıl neredeyse tüm ülkelere çift haneli oranlarda ithalat vergileri uygulamış ve uzun süredir devam eden ABD ticaret açığını “ulusal acil durum” ilan ederek bu kararını gerekçelendirmişti.ABD Yüksek Mahkemesi ise şubat ayında Trump'ın yetkisini aştığına hükmederek söz konusu tarifeleri iptal etti.
Karar, federal hükümetin ithalatçılara geri ödeme yapmasının da önünü açtı.Kanada'ya karşı yeni gümrük vergileri uygulamak için başka hukuki yollar arayan Trump, Büyük Buhran dönemine uzanarak 1930 tarihli Gümrük Tarifeleri Yasası'nın 338. maddesine başvurdu. Trump, ABD'nin Kanada'dan yaptığı ithalatın yaklaşık yüzde 5'ini oluşturan ürünlere yüzde 50 gümrük vergisi uygulamakla tehdit etti.ABD ve dünya ekonomilerinin çöküş yaşadığı yaklaşık bir asır önce Kongre, dünyanın dört bir yanından yapılan ithalata vergiler getiren 1930 tarihli Gümrük Tarifeleri Yasası'nı kabul etmişti. Söz konusu politika, dünya ticaretini sınırladığı ve Büyük Buhran dönemindeki ekonomik krizi önemli ölçüde ağırlaştırdığı gerekçesiyle ekonomistler ve tarihçiler arasında kötü bir şöhrete sahip olmuştu.338. madde kapsamındaki vergiler daha önce hiç uygulanmadı.
Bu madde, ABD’li şirketlere karşı ayrımcı uygulamalarda bulunan ülkelerden yapılan ithalata yüzde 50’ye kadar vergi koyma yetkisini başkana veriyor. Söz konusu vergileri haklı gösterecek herhangi bir soruşturma yapılması gerekmiyor; ayrıca vergilerin ne kadar süre yürürlükte kalacağına dair bir sınır da bulunmuyor.Washington, şu anda, Trump’ın ilk başkanlık döneminde Amerika’nın komşularına zorla kabul ettirdiği Kuzey Amerika ticaret anlaşmasını, yani ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’nı yeniden müzakere ediyor.338. madde kapsamındaki vergi tehdidi, ABD’ye Kanada’dan yeni tavizler istemek için ek bir koz sağlıyor.
