Üniversite tercih sonuçlarının açıklanmasının ardından binlerce genç için yeni bir kentte yeni bir yaşam kurmanın hesabı başladı. İstanbul’u kazanan öğrencinin önünde ise kira, depozito ve ulaşım giderlerinin ardından bir de eşya masrafı var. Sıfır eşya fiyatlarının bütçeyi aşması, öğrencileri ikinci el piyasasına yöneltiyor.
Mecidiyeköy’de spotçuların yan yana sıralandığı sokakta da yeni eğitim dönemi öncesinde hareketlilik başladı. Kimi öğrenci dört yıl kullanabileceği bir eşya arıyor, kimi ise “Okul bitene kadar götürsün” diyerek daha düşük fiyatlı ürünü tercih ediyor. Cumhuriyet, spotçuların yoğunlukta olduğu sokağı gezerek esnafla öğrenci alışverişlerini, ikinci el eşya fiyatlarını ve değişen müşteri profilini konuştu.
Konuştuğumuz ilk spotçu, üniversite tercih sonuçlarının ardından belirgin bir öğrenci hareketliliği başladığını söyledi. Ağustos ve eylül aylarının öne çıktığını belirten esnaf, “Üniversite sınavının tercih sonuçları açıklandıktan sonra bizim bir öğrenci dalgamız oluyor” dedi. Öğrenci sezonunun yılın yalnızca belirli bir bölümünü oluşturduğunu kaydeden spotçu, sezon sonrasında ise beyaz eşyası bozulan ya da sıfır eşya yerine daha uygun fiyatlı ürün arayan yurttaşların geldiğini belirtti. ‘UYGUN FİYATA YÖNELİYOR’ Öğrencilerin tercihlerinde belirleyici unsurun bütçe olduğunu söyleyen esnaf, ekonomik olanağı daha iyi olanların uzun süre kullanılabilecek kaliteli ürünlere yöneldiğini anlattı.
Okulunun bitmesine bir ya da iki yıl kalan veya maddi durumu olmayan öğrencilerin ise daha düşük maliyetli ürünleri tercih ettiğini belirterek “Daha uygun fiyatlı ve idarelik, minimumda tutarak alışveriş yapmaya çalışıyorlar. Bu tamamen öğrencinin bütçesine ve imkânlarına bağlı” diye konuştu. Esnafın verdiği fiyatlara göre dört-beş yıl kullanılabilecek ikinci el bir çamaşır makinesi yaklaşık 7 bin-7 bin 500 liradan, buzdolabı 8-9 bin liradan başlıyor.
Bulaşık makinesi ise yaklaşık 6 bin liraya kadar çıkıyor. Üç temel beyaz eşyanın toplamının yaklaşık 24 bin liraya ulaştığını belirten spotçu, “Üç temel beyaz eşyasını 24 bin liraya hallediyor” ifadelerini kullandı. Sokakta konuştuğumuz ikinci spotçu da ağustos ve eylül aylarının öğrenciler açısından en hareketli dönemlerden olduğunu söyledi.
Sezonlarının mayıstan itibaren açıldığını, hareketliliğin kasıma kadar sürdüğünü, sömestırda ise yeniden yoğunluk yaşandığını anlattı. Dükkânda farklı bütçelere göre paketler oluşturduklarını belirten esnaf, tek kişinin yaşayacağı bir öğrenci evi için hazırladıkları en temel ikinci el paketlerden birinin 30 bin lira olduğunu söyledi. Pakette buzdolabı, çamaşır makinesi, baza ve yatak, elbise dolabı, ocak ile koltuk ya da köşe grubu bulunduğunu anlattı. ‘EŞYADAN ÇOK İŞLEV’ Öğrencilerin bir bölümünün artık eşyanın görünümünden çok işlevine baktığını söyleyen spotçu, bazı müşterilerin kendilerine “Abi kullanayım yeter, yatacak yerim olsun” diyerek geldiğini aktardı.
Ekonomik durumu sınırlı olanlara yardımcı olmaya çalıştıklarını da belirtti. İkinci el piyasasında alışverişin mezuniyetle beraber satış için yeniden aradıklarını söyleyen esnaf, “Üç-dört yıl sonra bizi tekrar arıyorlar. ‘Abi biz gidiyoruz, eşyamızı alır mısınız?’ diyorlar. Tekrar fiyat çıkarıp eşyalarını satın alıyoruz” dedi. ‘BURADA DAİRE KİRALAYAMAZ’ Konuştuğumuz üçüncü spotçunun anlattıkları ise eşya fiyatlarından İstanbul’daki barınma sorununa uzandı.
Mecidiyeköy’de 17 yıldır esnaflık yaptığını söyleyen spotçu, bölgedeki emlak piyasasının ikinci el eşya esnafını doğrudan etkilediğini belirtti. Şişli’de öğrencilerin kiralayabileceği evlerin azaldığını savunan esnaf, yüksek kiraların öğrenci ve memurları bölgeden uzaklaştırdığını söyledi. Spotçu, “Öğrenci 50 bin liraya gelip burada daire kiralamaz.
Artık İstanbul’un merkezi olan Şişli öğrenci ve memur kiralamalarından çıktı. Öğrenciler de memurlar da başka semtlere dağıldı” dedi. MERKEZDEN UZAK Ulaşım olanaklarının artmasıyla öğrencilerin daha dış bölgelere yöneldiğini belirten esnaf, bunun piyasayı da etkilediğini söyledi.
Son üç yıldaki durgunluğun geçmiş dönemlerden farklı olduğunu vurgulayan spotçu, “Burada 17 senedir esnafım, üç senede yaşadığım kadar sıkıntı yaşamadım” dedi. Mecidiyeköy’de öğrencinin karşısına iki büyük masraf çıkıyor: İkinci el beyaz eşya için en az 24-30 bin lira, ev kiralamak için ise çok daha yüksek bedeller. Bu nedenle birçok öğrenci kentin merkezinden uzaklaşmak zorunda kalıyor.
